Терпените – ароматичната хемија на природата

Од освежувачкиот лимонен во агрумите, до смолестиот пинен во боровите и психоактивниот мирцен во канабисот – терпените се тивки алхемичари кои го обликуваат нашиот свет на мириси, вкусови и лековити својства.

Замислете го освежувачкиот мирис на борови шуми, цитрусниот зрак на лимонова кора или смирувачката арома на лаванда. Сите овие препознатливи мириси потекнуваат од терпените – природни органски соединенија кои играат клучна улога во светот на растенијата, но и во човечката култура, медицина и индустрија.

Терпените се јаглеводороди составени од изопренски единици (C₅H₈) и се меѓу најразновидните соединенија во природата.

Изопренот е безбоен течен диен, CH₂=C(CH₃)CH=CH₂. Систематското име му е 2-метилбута-1,3 диен. Структурата на изопренот е основната структурна единица во терпените и во природната гума. Самото соединение се користи за изработка на синтетички гуми.

Тие се главните компоненти на етеричните масла и се одговорни за аромите, заштитните механизми на растенијата и дури имаат физиолошки ефекти врз луѓето. Некои терпени имаат антимикробни, антиинфламаторни и релаксирачки својства, што ги прави значајни во фармацијата и ароматерапијата.

Терпените на канабисoт не се разликуваат само во однос на видовите, туку и од една до друга жетва. Секој терпен има уникатни својства, што резултира со растителни ефекти во кои се наоѓа. Додека канабисот има многу терпени, поголемиот дел од истражувањето и знаењето се фокусираат на најчесто пронајдените.

Мирцен( 7-метил-3-метилиденокта-1,6-диен)  е терпен кој најчесто се наоѓа во канабисот а исто така може да се најде во мангото и во билки како што се босилек, лимонска трева и мајчина душица. Овој терпен е делумно одговорен за смирувачките ефекти на канабисот (во сорти со повеќе од 0,5%, може да предизвика и таканаречен „couch-lock“ ефект – чувство на тежина и седативност). Меѓу терпените е познат и по своите антиинфламаторни и аналгетски својства.

Линалолот (3,7-Диметилокта-1,6-диен-3-ол ) создава цветна арома на лаванда во канабисот. Кој е запознаен со есенцијалното масло од лаванда, ги знае придобивките од линалолот, кој има антиинфламаторни, антианксиозни и аналгетски својства. Постојат студии кои ја истражуваат употребата на линалол во лекувањето на невродегенеративни состојби како што е Алцхајмеровата болест.

Терпинолен (1-метил-4-пропан-2-илиденциклохексен) -слично на линалолот, терпиноленот исто така нуди смирувачки ефект и нежна цветна арома. Содржи и билни и дрвенести мириси. Овој терпен е одличен седатив, а делува и антибактериски и како антиоксиданс. Покрај канабисот, може да го најдеме и во морско оревче, ким, јаболка и борови. Неговата температура на вриење е на 50⁰ С.

Хумуленот ([1(11)E,4E,8E]-Хумула-1(11),4,8-триен)  е познат меѓу терпените по своите антиинфламаторни ефекти и носи смирувачки земјен и дрвенест мирис. Може да се најде и во коријандер, каранфилче, босилек и хмељ. Неговата температура на вриење е на 106⁰ С.

Оцимен ((3E)-3,7-Диметилокта-1,3,7-триен)  е канабоиден терпен, кој комбинира цветни и билни ароми со борови. Овој терпен е одличен во борбата со натрапниците како што се вирусите и бактериите. Работи и како деконгестив.  Може да се најде во нането, босилекот, магдонос, биберот и мангото и има температура на вриење на 50 ⁰С.

Кариофилен ((1R,4E,9S)-4,11,11-Триметил-8-метилиденбицикло[7.2.0]ундекa-4-ен): Секој вид на канабис со силен зачински мирис и вкус, најверојатно содржи поголеми количества кариофилен меѓу неговите терпени. Може да се најде во црн пипер, цимет и каранфилче. Очекувано, носи пикантно искуство со ароми на дрво, каранфилче и бибер. Овој терпен е добар за смирување на анксиозноста и стресот, како и за ублажување на болката. Неговата температура на вриење доаѓа до 130 ⁰С.

Гваиол (2-[(3S,5R,8S)-3,8-Диметил-1,2,3,4,5,6,7,8-октахидроазулен-5-ил]пропан-2-ол) има антиинфламаторни и антимикробни својства. Поради аромата на борот, често се споредува со пинен (кој е погоден бидејќи го има и кај чемпресите). Работи и како ефикасен инсектицид. Спротивно на пинен, гваиолот не е масло, туку сесквитерпеноиден алкохол. Неговата температура на вриење е на 92 ⁰С.

Лимоненот (1-метил-4-(проп-1-ен-2-ил)циклохекс-1-ен)  е познат по своите цитрусни ноти. Покрај овошјето, може да се најде и во нане, рузмарин и смрека. Има антианксиозно и антидепресивно дејство. Понатаму, може да работи и во борба против тумори и е поврзан со антиинфламаторни и аналгетски својства. Неговата температура на вриење е на 176 ⁰С.

Пинен ((1S,5S)-2,6,6-триметилбицикло[3.1.1]хепт-2-ен ) - како што сугерира неговото име, пиненот најчесто се наоѓа во борови иглички и има борова арома. Го има и во билките како рузмарин, магдонос, босилек и копар. Пиненот може да се користи за да се смират ефектите на THC. Исто така, има аналгетски, антианксиозни, антиинфламаторни и антитуморни својства. Покрај тоа, тој е исто така многу успешен во лекувањето на астмата. Неговата температура на вриење е на 155 ⁰С.

Бисабололот ((2S)-6-метил-2-[(1S)-4-метилциклохекс-3-ен-1-ил]хепт-5-ен-2-ол ) се наоѓа во камилицата и има слатка и нежна цветна арома. Со своите антиинфламаторни и аналгетски својства, одлично ја ублажува болката. Понатаму, има антимикробни својства и е одличен антиоксиданс. Неговата температура на вриење е на 153⁰ С.

Камфен (2,2-диметил-3-метилен-бицикло[2.2.1]хептан)  е терпен, кој исто така се наоѓа во силно ароматични материи како што се маслото од камфор, терпентин, ѓумбир и цитронела. Камфенот има игла од ела и мирис на дрво. Истражувањата покажуваат дека може да помогне во регулирањето на холестеролот. Неговата температура на вриење е на 159⁰ С.

Гераниолот ((2E)-3,7-Диметилокта-2,6-диен-1-ол)  има сладок цветен мирис, кој не потсетува на здравец (каде што исто така го има). Поради овој факт, тој е еден од најпопуларните терпени во козметиката и производите за релаксација. Доаѓа со многу корисни ефекти како невропротекција, антитуморни својства, антиоксидантни, антибактериски и антивирусни. Неговата температура на вриење е на 230⁰ С.

Валенценот ((3R,4aS,5R)-4a,5-Диметил-3-(проп-1-ен-2-ил)-1,2,3,4,4a,5,6,7-октахидронафтален)  го има во портокалите од Валенсија и има очекуван мирис на цитрус. Одличен е за борба против воспаленија и докажано делува како отвратителен на инсекти. Неговата температура на вриење е на 123 ⁰С.

Терпинеол (2-(4-Метилциклохекс-3-ен-1-ил)пропан-2-ол)  се наоѓа во соеви на канабис со високи нивоа на пинен. Слично на тоа, како и пиненот, има свеж мирис. Овој терпен се наоѓа и кај многу дрвја, од борови до еукалиптус. Некои од неговите терапевтски својства вклучуваат антиинфламаторно, антитуморно и антибиотско дејство. Работи и како смирувачки третман за анксиозност. Неговата температура на вриење е на 219⁰С.

Пулегонот ((5R)-5-метил-2-(пропан-2-илиден)циклохексан-1-он ) е познат по својот изразен мирис на пеперминт, можеме да најдеме поголеми концентрации на пулегон во рузмаринот. Истражуван е поради неговата способност за намалување на треската и смирувачки ефекти. Пулегонот може да овозможи подобра комуникација помеѓу нервните клетки во мозокот, со разградување на ацетилхолин. Тој е многу добар во борбата против губењето на краткорочната меморија, што може да се појави од потрошувачката на THC. Неговата температура на вриење е на 223 ⁰ С.

Сабиненот (4-метилен-1-(1-метилетил)бицикло[3.1.0]хексан) е познат по своите антиинфламаторни, антиоксидантни и антигабични својства, сабиненот има цитрусна, зачинета арома, со допир на бор. Покрај во канабисот, може да се најде и во црниот пипер, босилекот и обичната смрека. Неговата температура на вриење е на 163 ⁰С.